Курс валютпокупкапродажа
USD370.88372.68
EUR419.77422.96
RUR5.575.63
www.kurs.kz
 


 



Найти
 
 


Каму найперш варта выдаць «пасведчанне суайчынніка»


Паведамленне аб тым, што суседняя краіна мяняе ўмовы атрымання «карты паляка», калі кіравацца звычайнай побытавай логікай, павінна было б прайсці амаль незаўважаным. Ну, мяняе ды мяняе.

Цяпер атрымаць гэты дакумент, які ў свой час выклікаў у грамадстве і ў палітычных колах мноства спрэчак, стане складаней.

Раней на яго мелі права ўсе нашчадкі грамадзян так званай Другой Рэчы Паспалітай — тэрыторыі Польскай дзяржавы да 1939 года.

Адносна нашай краіны гэта значыць, усе, чые дзяды-прадзеды жылі на захад ад Негарэлага ды Радашковіч. Але нядаўна правілы памяняліся. Акрамя таго, што ты павінен мець карані ў Заходняй Беларусі, ты яшчэ павінен быць палякам па паходжанні. Тады табе і права прыязджаць без шэнгена, і магчымасць жыць, вучыцца і працаваць у Польшчы без якіх-кольвек перашкод і патрабаванняў, што прад'яўляюцца да іншаземцаў. А ўсе астатнія ахвотныя — выбачайце...

Падазраю, што менавіта гэтыя самыя ахвотныя нашы суайчыннікі і зрабілі так, што навіна не засталася незаўважанай — яны пратэставалі, збіралі подпісы пад зваротам да польскага кіраўніцтва з просьбай пакінуць закон у ранейшай рэдакцыі. Былі сярод іх, думаю, і тыя, хто запаветную карту ўжо мае і ўсімі яе дабротамі карыстаецца. Бо дзе гарантыя, што не будзе падпісаны яшчэ адзін дакумент, паводле якога будуць перагледжаныя ўжо выдадзеныя «карты». Гэта ж стане для многіх сапраўднай трагедыяй!..

Папярэджваючы магчымыя прэтэнзіі. Ніякім чынам не хачу пакрыўдзіць этнічных палякаў, якія паважаюць і падтрымліваюць мову і культуру сваёй гістарычнай радзімы — і ім, як і ўсім астатнім нацыянальным меншасцям у Беларусі, для гэтага дадзены ўсе магчымасці.

Гэтаксама ніякім чынам нават не спрабую разважаць аб правамоцнасці і этычным боку самой «карты» — за дзесяць гадоў яе існавання сказана было шмат і рознага. Тут хутчэй «штрыхі да партрэта» яе тыповага (ці патэнцыйнага) уладальніка. Некалькі замалёвак з натуры — іх перад вачыма хапае з самага дзяцінства: штодзень, пакуль хадзіла ў школу, двойчы перасякала мяжу той самай «Другой Рэчы Паспалітай».

Карацей, месца дзеяння — звычайныя беларускія вёскі ў цэнтры краіны, паміж якімі нейкія два кіламетры, дзе ўсе размаўляюць на адной мове (а мова ў нас прыгожая, сакавітая, вельмі блізкая да беларускай літаратурнай, што і не дзіва — да родных мясцін і Коласа, і Купалы рукой падаць), дзе ў многіх аднолькавыя «родавыя» прозвішчы, дзе ўсе паміж сабой фактычна сваякі...

Віктар. Трыццаць гадоў, нідзе не працуе, хоць завочна скончыў юрфак. Яму пашанцавала: маці нарадзілася ў «савецкай» вёсцы, але дзед родам з недалёкага хутара, які да 39-га быў на «польскім» баку, таму карту атрымаў без праблем. Дакументам карыстаецца напоўніцу — ездзіць за мяжу «на шопінг», скончыў там курсы ландшафтнага дызайну. У маці — толькі і размоў пра тое, што Віцька з Еўропы прывёз, якую выгаду мае. Апошнім часам яшчэ і гонару дадалося: Віцька ў хаце арла «бялага» на сцяну пачапіў. Карацей, быў хлопец як хлопец, а цяпер — белая косць, без фігі ні да носа. Нават прозвішча памяняў — узяў матчына, бо бацька «псуе радаслоўную», аднекуль з Палесся прыехаў...

Настасся. Трыццаць пяць гадоў, разам з мужам займаецца продажам аўтазапчастак. Перавярнула ўсе архівы, каб знайсці хоць якое сведчанне, што хоць які стрыечны прадзед жыў на «польскай» тэрыторыі, апытала ўсіх далёкіх і блізкіх сваякоў. Бо аднакласніцы ж карты маюць, таннейшае адзенне і бытавую тэхніку з Польшчы возяць, ёй пасля купіць прапануюць. Бяда — былая мяжа так блізенька, а ні адзін з радні не апынуўся на яе іншым баку. Настасся — дзеўка баявая, і бедныя продкі невядома да якога калена, пэўна, перавярнуліся ў дамавінах, бо «лохі» — гэта самае мяккае, што спадчынніца пра іх казала. На рэзоннае пытанне: з якога, маўляў, часу ты хочаш нацыянальнасць памяняць? — адказала: «Прычым тут нацыянальнасць? Ды я кім хочаш назавуся, абы без візы ездзіць. Уяві, як бы я бізнес падняла!..»

Усё гэта было падобным на анекдот, калі б не наводзіла на пэўныя не вельмі вясёлыя развагі. Не, зусім не пра тое, як многія нашы прадпрымальныя суайчыннікі заходніх суседзяў з іх «патрыятычнай ідэяй» папросту «кінулі», бо, атрымаўшы матэрыяльныя выгоды, прадугледжаныя «картай паляка», уласна палякамі, а ўжо тым больш палякамі-патрыётамі яны ніякім бокам не сталі, дый не стараліся. (Спатрэбілася дзесяць гадоў, каб суседзі гэта зразумелі і перагледзелі адпаведны закон.)

Але тут не аб суседзях размова, а аб нас саміх. Аб тым, кім і ў якой ступені мы пачуваем сябе на сваёй зямлі. Ці шмат патрэбна нам, каб памяняць нацыянальнасць, перакананні, Радзіму, у рэшце рэшт. (Атрымліваецца — часам зусім няшмат?) Ці ёсць у нас нешта вельмі-вельмі моцнае і грунтоўнае, што стрымае і прымусіць сказаць «не», якімі б «картамі» ці іншымі «ласункамі» нас ні заманьвалі. І сёння самы час задумацца і знайсці адказы на гэтыя пытанні. Бо заўтра можа быць проста позна.

Днямі дэпутаты нашага парламента прапанавалі ўвесці «пасведчанне суайчынніка» — дакумента для тых выхадцаў з Беларусі, якія жывуць за мяжой, і іх нашчадкаў. Мне здаецца, падобнае пасведчанне варта было б спачатку выдаць кожнаму жыхару краіны як дадатак да пашпарта. Каб словы «Рэспубліка Беларусь» і «Айчына» сталі тоеснымі і ў галаве, і ў сэрцы.

Алена Ляўковіч
alena@zviazda.by
Звязда, 5 студзеня 2018

Кoличество переходов на страницу: 278


Комментарии